Руск прозаи и шиірینده күрбәт җанрлары: ойнау мистикасынан фәлсәфәи суалгаға

Мәхсуслашу: Күрбәтләр дәүере мәдәни хронотоп буларак

Руск әдәбиятында күрбәт дәүере (Рождество тәнәфесеннән Крещениегә кадәр) уникаль яңа жанр — «күрбәт җыентыҡы» барлыкка китергән, ул XIX гасырның икенче яртысында иң күп таралган. Ул фольклор традициясе белән тәэсирле, анда күрбәтләр дәүере «тонка» гомуми яшәү һәм төртөнчә донъя арасындагы чиге исүлә, кечкенә көчләр активлаша, һәм мәҗбүри тәүбәләр һәм мәрхәмәт идеясе белән бәйле. Ләкин руск язучылар-классиклар бу төрле халык мәдәниәте җыелмаен югары әдәбият дәрәҗәсенә күтәрергә уңаеш булдылар, ул социал критикасы, психологизм һәм тәнкыйтьле фәлсәфәи сүзләр белән байланып торды.

Жанрның төп үзенчәкләре һәм үзгәреше

Руск күрбәт җыентыҡы Россиядә түбәндәге каноннарга ия булды, ул үзеннән-үзенә периодик нәшрятларда танылды, анда алар җыентыҡлар буларак күрбәтләр дәүерендә нәшр ителгән («рождественский номер»):

Зималкы тәнәфес дәүере (Рождество, Новый год, Васильев вечер, Крещение) белән тулысынча бәйле.

Чудо, мистик яки фантастик элемент (дух, дявол, пророческий сон, необъяснимое совпадение) бар.

Морально-дидактический яки сентименталь финал, күчмәгән мәрхәмәт, тәүбә, гаилә вәкиллеге яки, өстәннән, мәрхәмәтсезлекнең мәҗбүрилеге белән бәйле.

Структуралы тулылык: сюжет күчмәгән рәвештә геройның тикшереүе һәм үзгәреше буларак төзелгән (диккенсовская «Рождественская песня» тибында), ләкин руск традициясендә финал үк трагик дә булырга мөмкин.

Проза: Гогольдан Чехова кадәр

1. Николай Гоголь — «Ночь перед Рождеством» (1832).
Халык мифологикаган күрбәтләрнең квинтэссенциясе. Шунда кечкенә көчләр (чёрт, ведьма, Пацюк) тормыш тәртибенә тулысынча кергән. Гоголь фольклор сюжеты (похищение месяца, путешествие за черевичками) белән яскы бытырма зарисовкалар һәм яңырык юмор белән сүзгә алды. Бу күрбәт җыентыҡы карнавалы, анда кечкенә көчләр (чёрт) яуызлыкка күрсәтелде, һәм мәхәббәт һәм аңы торышында яуызлык яуызлыкка күрсәтелде. Шулай ук тулысынча социал сатира (царина образы) бар.

2. Фёдор Достоевский — «Мальчик у Христа на ёлке» (1876).
Кыска, тирән рассказ, жанр тональлеген радикаль рәвештә үзгәртү. Шунда бытырма мистика юк, ләкин уңайсызлыктан һәм тәнәфесеннән үлүче бала яки христиан чуда-видение. Күрбәт күрбәт — төртөнчә көчләрнең тормыш иҗтими реальлегенә керүе түгел, ә тирән мәрхәмәт тирән мәрхәмәт. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү, һәм тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән мәрхәмәттән тирән мәрхәмәткә күтәрү. Бу тирән мәрхәмәт, геройны тирән м
© elib.tr

Permanent link to this publication: