Georges Bataille hakkında sanat: kutsal, kurban ve imkansız

Georges Bataille (1897–1962), Fransız düşünür, yazar ve akademiden marjinal, sanat hakkında radikal, «kötüleyen» bir teori önerdi, güzel veya utilitarist bir estetikten uzak. Bataille için sanat, uyum değil patlama, form oluşturma değil formun yıkımı, dünyayla uzlaşma değil imkansızlığa doğru bir çıkmışlık. Onun antropoloji, psikanaliz ve mistik deneyimle beslenen düşüncesi, sanatı laik bir dönemde kutsalın anlaşılmasının anahtarı olarak görüyor.

1. Sanat olarak "içsel deneyim" ve tabu ihlali

Bataille, sanatın mimesis (doğaya benzerlik) ve güzel illüzyonlar yaratma olarak tanımlanan klasik sanat kavramına karşı kendi "içsel deneyim" (expérience intérieure) kavramını karşıtlık yapar. Bu, diskütsiyel düşünme ötesine çıkan, coşku, korku, gülmek, eros ve ölüm gibi her şeyi sorgulayan bir deneyimdir - tüm bunlar, kendi özneliyi sorgulayan.

Adı verilen sanat, bu tür bir deneyim yaratmalıdır. Bu, temel tabuların ihlaliyle ilgilidir, Bataille'ye göre bu tabular insan toplumunun temelinde yatıyor: ölüm, şiddet, fiziksel aşağılık (içki, çürümüş) tabuları. Sanatçının görevi, bu tabuları güzellik maskesi altında gizlemek değil, onları açığa çıkarmak, sanata onun orijinal, arkaik kutsal bağını geri getirmektir. Bataille için kutsal, iyilik değil, ikili bir güç, hem çekici hem itici, temiz hem kirli.

Örnek: İspanyol ressam Francisco Goya. Onun sonraki "Siyah Tablolar", özellikle "Satürn, oğlunu yutan" - mitin bir resmi değil, doğrudan korku, formun yıkımı, hayvan şiddetinin doğrudan vizüelizasyonu. Burada estetik mesafe yoktur - doğrudan kutsal korkuyla doğrudan çatışma, Bataille'nin sanatın kurban olarak (burada - kurban ve akıl kanonunun) fikrine uygun.

2. Sanatın "kötü kaderi": harcama, aşırı ve negatif ekonomi

Bataille'nin 1949'da yayımlanan ana ekonomik felsefi eseri "Kötü Kader" (Mal d'âme) adlı eserinde, birikim ve üretim (pozitif ekonomi) yerine, bedelsiz harcama, harcama ve kurban (dépense) temelinde olan genel bir ekonomi önerir. Sanat, bu "kötü kader" alanına aittir - faydasız, üretken değil, enerji, zaman ve kaynakların saf harcama eylemidir.

Gerçek sanat, Bataille'ye göre, ruhun "potlatch"ı (Kuzeybatı Indian liderlerinin mallarını imha etmede yarıştıkları ritüel için atıf)dır. Hiçbir şey üretmez, sadece ekstazın anı. Bu, onun en yüksek değeri: sanat, kapitalist üretimin utilitarist, gri mantığını karşıtlık eder, egemen, "kötü kaderli" yaşamın aşırısını hatırlatır.

Örnek: Jackson Pollock ve soyut ekspresyonizm. Onun "eylem resmi" yöntemi, resmin yaratılması değil, fiziksel harcama: boyanın atılması, karıştırılması, vücut enerjisinin malzemeye doğrudan yatırılmasıdır. Resim, sadece gözlemleme nesnesi değil, harcama hareketinin izi, sanatçının kendini tamamen harcadığı bir sahnedir.

3. Delik, formless (formsız) ve düşük materyalizm

Bataille, "formless" (informe) adlı anahtar bir kavram getirir. Bu, sadece formun olmaması değil, yüksek, yüce kavramları "düşük", vücutsal, maddi ile bağdaştıran aktif bir operasyondur. Sanatın görevi, mükemmel formlar yaratmak değil, onları dağıtmak, düzenli gerçekliğin "deliklerini" ve "çatlaklarını" ortaya çıkarmaktır.

Buna bağlı "düşük materyalizm" kavramı, idealizmi ve klasik materyalizmi reddeder. Bataille, sert cisimler değil, heterojen madde ilgilendi: ceset, çürümüş, dışkı, gülmek - tüm bu rasyonel dünyadan itilmiş şeyler. Sanat, bu "kötü" maddiyatla uğraşmalıdır.

Örnek: Alberto Giacometti'nin heykeli. Onun zayıf, yorgun, neredeyse çürümüş figürleri, insan figürleri değil, varlık ve olmama, form ve formun dağılması arasındaki geçiş durumunun vizüelizasyonu. Bu, form değil, onun tüketilmesi, uzaydaki "delik". Onun sanatı, vücudu değil, varlık içindeki "ışık"ı gösterir, bu da derin Batailleci bir şeydir.

4. Gülmek, eros ve ölüm: sanat olarak sınırlı deneyim

Bataille'nin en yüksek sanat ifadeleri, öznenin yok olma eşiğine yerleştirenlerdir: gülmek, erotizm ve ölümle karşılaşma deneyimi. Bataille için gülmek, sadece bir mizah değil, varoluşun absürdüne karşı konvülsif bir reaksiyon, mantığın yıkımını gerçekleştiren. Eros, zevk değil, bireyselliğin sınırlarını ihlal etmek, küçük ölüm. Sanat, bu sınırlı durumları kışkırtmalıdır.

Örnek: Marquis de Sade ve edebiyat. Bataille için de Sade, tüm olası tabuların şiddet ve eros yoluyla sistematik, neredeyse bilimsel bir şekilde ihlal edildiği, egemenliğin (tüm sosyal yasaların reddi) abdülsüzlüğe ve korkutucu bir limite ulaştırdığı önemli bir figür. Bu, suçun bir edebi deneyimi, sosyal yasaların reddedilmesinin abdülsüzlüğüne ulaşmanın absürd ve korkutucu bir sınırına ulaşma deneyimidir.

Örnek: 1960-70'ler performansı ve bodi-artist. Gilbert ve George'nin eylemleri veya Vito Acconci'nin erken çalışmaları, sanatçının vücudunun riske atılması, aşağılanması, sınırlarının araştırılması - Bataille'nin programının doğrudan mirasıdır. Bu sanat, inançsız bir ritüel olarak, sanatçının (hudut) kurban edilmesi, "imkansızlığa" doğru bir çıkmışlık için.

Miras ve etki: "Documents"'ten moderniteye

Bataille, sanat hakkında sistematik bir teorisyen olmadı, ancak "Documents" (1929-1930) dergisi ve diğer çalışmalarda ifade ettiği fikirleri, postmodernizme, özellikle Jacques Derrida'nın ("formless" kavramı) ve Jean-François Lyotard'ın (yüce fikri) düşünürlerine büyük etki etti. Anti-estetik, bedensellik, şiddet ve tabu ile çalışan (Pina Bausch, Mark Quinn, Damien Hirst) sanat实践ların öncüsü olarak kabul edilebilir.

Sonuç: Anlam kurbanı olarak sanat
Georges Bataille için sanat, kutsal olmuş olmayan dünyada kutsal bir eylemdir. Fonksiyonu, teselli etmek veya süslemek değil, yıkıcı, benzeri kurban gibi alışkanık kategorileri yıkmak, izleyiciyi kendisinden öteye çıkarmak, formsız, aşırı ve içsel deneyimle karşılaştırmaktır. Bu, "kötü kaderli" sanat: üretken değil, harcayan, tehlikeli ve gerekli. Bu, insanın, medeniyetin ince kabuğunun altında kıpırdayan heterojen, öfkeli yaşamı tanıması, sadece gülmek, eros ve yoklukla karşılaşmak yoluyla geçici, egemen özgürlük deneyimi kazanmasını hatırlatır. Toplumsal tüketim ve simülasyonların genel bir döneminde, Bataille'nin sanatı gerçekliğin patlamasına çağrısı özellikle geçerlidir.

Permanent link to this publication: