Atlantis Miti: Dünelerde ve Bugün

Arka Plân: Platon'un ilk kaynağı

Atlantis miti, diğer antik efsanelere kıyasla belirli bir yazarlık ve yaratılış tarihine sahiptir. İlk olarak antik Yunan filozofu Platon'un "Timaios" (M.Ö. 360 yılı civarında) ve "Kritiy" iki konuşmasında anlatılır. Platon'a göre, Atlantis, "Herkül Sütunları" (Gibraltar) "arkasında" yer alan güçlü bir adacık devletiydi. 9000 yıl önce (M.Ö. VI. yüzyılda Solon'un zamanına göre) Atina'yı işgal etmeye çalıştı ve bir gün bir gece deprem ve sel sonucu denize çöküştü. Platon, Atlantis'i bir efsane olarak değil, Mısır rahipleri tarafından aktarılan doğru bir hikaye (logos) olarak sunar.

Platon'un Amaçları: Filozofik alegori, değil tarih yazımı

Modern bilim, Platon'un anlatısını öncelikle filozofik-politik bir alegori olarak değil, tarihsel bir rapor olarak değerlendirir. Filozofun amacı:

İdeal devlet düzeninin karşılaştırma yoluyla illüstrasyonu. Anlatısında Atina, akıllı filozoflar tarafından yönetilen ideal bir şehrin temsilidir.

Civizasyonların moral çöküşü nedeniyle yok oluş teorisinin gösterilmesi. İlk olarak yüksek ruhsal bir varlık olan Atlantis, kibir ve açgözlülük içinde boğuldu ve tanrılar tarafından yok edildi.

Platon'a göre o zamanki Atina İmparatorluğu'na yönelik eleştiride bulunmak, bu imparatorluğun imparatorluk arzuları ve deniz gücü, Atlantis'in şeklinde projeksiyon edilebilir.

Bu nedenle, antik çağlarda Atlantis, öncelikle edebi ve filozofik bir yapı olarak algılanmış, Platon'un öğrencisi Aristoteles'in onu yalan olarak gördüğü bir durumdur.

Mitin Evrimi: Rönesans'tan Yeni Zaman Okkultizmine

Atlantis'e olan ilgi, Büyük Coğrafi Keşifler döneminde yeniden doğdu. Hümanistler, Atlantis'i Yeni Dünya ile同一视，在Platon'un konuşmalarında Amerika'nın bir kehaneti olarak gördüler. Conquista tarihçisi Fransisco López de Gomara, ahtekarları atlanların soyunu olarak adlandırdı.
Ancak en önemli dönüşüm, XIX. yüzyılda gerçekleşti, o zaman miti millileştirildi ve mistifik edildi:

Amerikan kongre üyesi Ignatius Donnelly, "Atlantis: Fırtına Öncesi Dünya" (1882) adlı kitabında Atlantis'i bilimsel bir gerçek olarak sundu. Prarodinu ve teknolojileri olarak tüm antik medeniyetlere atıfta bulunan fikirleri, pseudohistoriye temel aldı.

Theosofi'nin kurucusu Helena Blavatsky, "Gizli Doktrin" (1888) adlı kitabında atlanları dördüncü "kök ırk" olarak, büyülü teknolojilere sahip devasa insanlar olarak ilan etti. Bu okült yorum, oldukça etkili oldu.

Rudolf Steiner ve antroposofi'nin izleyicileri, Atlantis'i insanlığın ruhsal atalarının yaşadığı, bu insanların kehanet yeteneklerine sahip olduğunu iddia eden bir fikir olarak geliştirdiler.

XX–XXI yüzyılların "bilimsel" hipotezleri ve onların eleştirisi

XX–XXI yüzyıllarda Atlantis'in arayışı, pseudohistori ve parapsikoloji alanına kaydı ve yüzlerce hipotez ortaya çıkardı, ancak bu hipotezler, kanıtların eksikliği nedeniyle akademik bilim tarafından kabul edilmedi. En bilinen yerleşimler:

Yunanistan hipotezi (Santorini/Krit). En bilimsel olarak desteklenen versiyon, Atlantis'in M.Ö. 1600 civarında Tira (Santorini) adasında meydana gelen volkanik patlamayla sona eren Minoan medeniyetinin Krit'i ile ilişkilendirilmesi. Benzerlikler var: yüksek gelişmiş bir deniz gücü, felaketle sona eren. Ancak Platon'un kronolojisi (9000 yıl) ve coğrafyası (Atlantika, değil Akdeniz) uyuşmuyor.

Atlantik Okyanusu (Azor Adaları, Bahamalar). Popüler, ancak kanıtlanamayan bir hipotez, Platon'un kelimesel okumasına dayanıyor. Bimini-roads (Bahamalar'daki su altı taş yapıları) üzerinde yapılan araştırmalar, onların el yapımı olmasının doğrulanmadığını gösterdi.

Antarktika (Charles Hapgood hipotezi). Polusların kayması hakkında olan pseud bilimsel teori, sıcak Atlantis'in Güney Kutbu'na yerleştirildiğini iddia eder. Jeoloji verileri tarafından reddedildi.

Siyah Deniz (Ryan ve Pitman hipotezi). Legendenin, M.Ö. 5600 civarında Akdeniz'in tatlı su Çernomor'a sızması sonucu meydana gelen büyük bir selle ilişkili olduğunu önerir. Ancak bu gerçek bir olaydır, Platon'un metnindeki doğrudan bağlantı spekülatiftir.

Bilim tarafından yapılan eleştiriler: Tarihçiler ve arkeologların ana karşı argümanları:

Materyal kanıtların eksikliği. Hiçbir "atlanlı" olarak tanımlanabilir arkeolojik bulgu bulunmamıştır.

Platon'daki anahronizmler. Atlantis'in ordusunun tanımı (tekerlekli arabalar, metal silahlar), M.Ö. IV. yüzyıla değil, hipotez edilen M.Ö. X. binasına uygundur.

Mifynin ideolojik amaçlarla kullanımı. "Anenerb" adlı Nazi "araştırmacılar", Aryan ırkının atalarının Atlantis olarak aradılar, bu da bilim insanlarının gözünde konuyu diskredite etti.

Atlantis bugün: Popüler kültür ve "kayıp medeniyet" paradigması

Modern kültürde Atlantis, belirli bir yer olmaktan çıkmış ve "kayıp altın çağı ve kibirle sona eren" metaforası haline dönüşmüştür. O, şimdi:

Toplumsal kültür: Filmler ("Disney'nin Atlantis: Zatürde Dünyası", "Bilinmeyen Adanın Yolculuğu"), komikler, video oyunları.

Esoterik ve New Age: "Atlantik teknolojileri" ( kristaller, uçuş araçları) hakkında spekülasyonlar, "Atlantik soyu" (pleyadyenler) ve diğer mitolojik dünyalarla (Lemuria, Mu) ilişkileri devam ediyor.

Nasıl ulusal mitolojiler: Bazı ülkelerde (örneğin, İngiltere'de Atlantis'in Kelt Doggerlen adasının denize gömüldüğü hipotezi) mıt, ulusal kimlik için uyarlandı.

Sonuç: Neden mit hala yaşıyor?

Atlantis miti, iki buçuk bin yıldır hayatta kalmıştır. Gücü, sentez ve boşluğa yatıyor, bu da onun üzerinde en farklı anlamları projektif olmasına olanak tanır: siyasi utopia'dan okült bir kehanete, bilimsel bir hipoteze, ekolojik bir felakete kadar. O, insanın büyük atalarının kayıp bilgilerine sahip olduğunu düşünen derin bir ihtiyacı karşılar ve herhangi bir medeniyetin, doğa veya kendi günahları karşısında ne kadar kırılgan olduğunu konusunda bir uyarıdır.

Bu nedenle, Atlantis bugün, sadece bir arkeolojik şaşkınlık değil, kültürel ve psikolojik bir fenomendir. Onun arayışı, daha çok belirli bir batık adanın değil, insan topluluklarının kökeni, ilerlemesi ve nihai kaderi hakkında sonsuz sorularımızın bir yansımasıdır. Bu sorular önemli olduğu sürece, Atlantis miti, her zaman zaman ruhuna uygun olarak yeni bir varış bulacaktır.

Permanent link to this publication: