Николай Лесков'un Sanat Dili: «renkli harfler» Rusçesi

Araya: «yazarlar için yazar»

Николай Семёнович Лесков (1831–1895) sanat dili, çağdaşları tarafından sıkça «güzelcikli» ve «doğal olmayan» olarak algılanan, ancak soyunaklar tarafından yenilikçi ve benzersiz olarak kabul edilen, Rus edebiyatında benzersiz bir olaydır. Lесков, kendi çağının pürüzsüz, «okul» edebiyat dilini kasıtlı olarak reddederek, canlı, polifonik bir halk ve profesyonel konuşma türü yaratmak istedi. Onun yaratıcılığı, tüm sosyal, etnografik ve dini çeşitliliğinde Rus diliyi incelemek ve sanatsal bir şekilde dönüştürmek için devasa bir laboratuvardır.

Lесков'un Dil Sisteminin Temel Özellikleri

1. Anlatı (ana keşif).
Lесков, anlatıyı, yani anlatıcının genellikle ağzı boş veya mesleki konuşmasını taklit eden bir anlatım sanatçısı olarak ölümsüzleşmiş bir ustadır. Ancak Lесков'un anlatısı, folkloru taklit etme stili değil, karmaşık bir sentezdir:

Çok katmanlılık: Eserlerinde sıkça «çerçeve» ortaya çıkar: yazar, bir ustamış, bir rahip, bir memur gibi bir karakterden dinlediği hikayeyi, kendi konuşmasında alıntılar ve replikler içerebilir. Bu, canlı bir sözlü gelenek etkisi yaratır.

Örnek: «Levsha» (1881) romanının dili, tülümsüz bir ustamışın konuşması değil, karmaşık bir «halk efsanesi» stili altında, kitap insanı tarafından anlatılan ve çok sayıda neologizme («nimfozoria», «melkоскоп») ve kasıtlı «yanlış» sentaksise sahip olan karmaşık bir stilizasyondur, bu da grotеск ve derin bir trajik etki yaratır.

2. Leksik zenginlik ve «yabancılaşmalar».
Lесков'un slownikı muhteşem derecede geniş ve klasik edebiyata yabancı katmanları içerir:

Profesyonel terimler ve terimler: Onun eserlerinde, meslek mensuplarının leksikğini mükemmel bir şekilde kullandırdı («Ochаровanny strannik» — at terimi bilgisine sahip olma), ikonografların («Zapomnennyy angel» — ikonografi teknik terimleri), din adamlarının («Sobornyye» — kilise slavcası, konsistori kancleri terimleri).

Sanatsal neologizmler ve halk etimolojisi: Lесков, genellikle yabancı veya kitaplı kelime veya ifadeler üzerinde komik bir yeniden yorum yaparak yeni kelimeler yaratmayı sevdi («hemopтизin» yerine «optizm», «buremetr» yerine «barometr»). Bu bir hata değil, karakterin dünya görüşünü açığa çıkaracak bir yöntemdir.

Etnografik terimler ve leksiko-fonoloji: Bölgesel konuşmaların kelimelerini aktif olarak kullandı, ancak her zaman motivasyonlu olarak, konuşma portresi yaratmak için.

3. Rhetorical organization ve «kelime örgüsü».
Lесков'un prozası genellikle ritmize dayalıdır ve konuşmacıya veya vaaz tarzına yakındır:

Sintaksis: Karmaşık cümlelere, ters çevrilere, tekrarlara ve anaforalara olan sevgisi. Cümlesi karmaşık olabilir, ancak içsel enerjisi asla kaybetmez.

Kilise slavcası: Pafos için değil, eğitimli karakterlerin konuşmasının organik bir parçası olarak veya alay ve stilizasyon aracı olarak kullanılır.

4. İroni, grotеск ve «içsel gülümseme».
Lесков'un dili neredeyse her zaman ironiktir, ancak ironisi onun özel türüdür - sarkasztik değil, «iyi niyetli alaycı». O, karakterlerinin konuşmasının çirkinliklerini, hatalarını sevgiyle izler, ancak bu arkasında derin bir anlayış ve sempati vardır. «Levsha» veya «Zhelskaya volya»daki grotesk, sadece alay etmek için değil, aynı zamanda sosyal ve ulusal çelişkilerin absürdünü ortaya çıkarmak için hizmet eder.

Genre Özellikleri: Dilin Sürücü Olarak Rolü

Lесков, dilin ana kahraman olduğu türleri icat etti ve dönüştürdü:

«Rasskazy vsego na rukavikha»: Kısa çizimler, anekdotlar, konuşmacının dildeki alay veya alayla inşa edilmiştir.

Hayali kişilerin kronikleri ve anıları: «Sobornyye» hayali bir kronik olarak yazılmıştır, kilise cemaat hattı tarzında ve bu hattın özel tonuyla.

«Efsaneler» ve «masallar»: «Prekrasnaya Aza», «Na krayu sveta» hattı, hattı ve vaaz stiliyle ustaca dönüştürür.

«Adil olma» kavramı ve onun dil açıklaması
Adil insanları - Rus yaşamının olumlu türlerini - ararken, Lесков onları entellektüel değil, din adamları, ustalar, askerler, tüccarlar arasında buldu. Bu tür bir adil karakterin (örneğin, «Ochаровanny strannik»deki Ivan Flyagin) konuşma portresi her zaman bireyseldir ve onun mesleki ve günlük deneyimlere derince kök salmıştır. Onun konuşması, pürüzsüz edebiyat dili değil, çirkin, betimleyici, belirli leksikle doludur ve bu da «kitap» kültürünün kirletilmiş olmamasının işaretidir.

Politik Aspect: «Eğitimli» dil ile karşıtlık

Lесков, bilinçli olarak akımdan ayrılmıştı. Kritik (örneğin, N.A. Dobrolyubov'un) edebiyatın «bilgilendirme» ve geniş erişimliliği gerektirdiği bir dönemde, onun dili antik ve egzotik gibi görünüyordu. Ancak hedefi farklıydı: basitleştirmek değil, karmaşıklaştırmak, dilin canlı, değişken, sınıf ve mesleki renklendirilmiş bir materyal olarak göstermek. Onun amacı, "doğru" dilin sadece birçok olası dil sisteminin biridir.

Etki ve tanıma: Reddetmeden kanonikleşme
Lесков'un yaşamı sırasında sıkça dilin "bozma" suçlandığı, stiliyatör olarak görüldü. Ancak XX yüzyılın başlarında yazarlar ve filologlar (A. Remizov, E. Zamiatin, B. Eichenbaum), onun gelişkin bir yenilikçi olarak gördü. Etkisi bariz:

A. Remizov'un «dilin örgüsü».

M. Zoshenko, onun anlatısını Sovyet döneminde geliştirdi.

Geç dönemi L. Tolstoy, onun stilistika ile ilgilendi.

1920'lerin sonrası Sovyet "ornekli" prozası (Vс. Ivanov, Artem Vesely).
Felsefeci (V.V. Rozanov) ve edebiyat bilimcileri (Yu.N. Tynyanov), Lескова Rus prozasının en büyük ustalarından biri olarak tanıdı, Puskin ile edebiyat dili gelişimi için eşdeğer olarak kabul etti.

Sonuç: Rusçunun müziği

Lесков'un sanat dili, bir dil sistemi değil, tam bir felsefi paradır. Onun için dil, hazır anlamları iletmek için bir araç değil, ulusal varlık ve düşünme substansyasıdır. O, Rusya ve Rus insanının gerçeğinin, entellektüel formüllerin değil, halkın çirkin eğriliklerinde, mesleki argoda, kilise vaazında, devlet memurluğunun absürdünde saklandığını açığa çıkardı. Onun metinleri sadece okumakla değil, dinlemek gerektirir - karmaşık bir müzik partituresi gibi, her sesin kendi benzersiz partisyonunu yürütmek.

Lесков, edebiyat dilinin nötr olmamak, zengin, sivri, garip, ulusal yaşamın tüm çeşitliliğini ve çelişkisini yansıtan olmamak gerektiğini kanıtladı. O, sadece eserler değil, Rus konuşma türlerinin ensiklopedisi yarattı, derin dil hissi anlamında en "rus" yazar olarak kalırken, aynı zamanda en cesur dönüştürücü olur. Mirası, diğerlerinin sadece gürültü ve anormallik gördüğü yerde müziği duymanın bir davetiyesi.

Permanent link to this publication: